Rada Miasta Krakowa podczas 59. sesji, 16 września 2026 roku, podjęła uchwałę kierunkową dotyczącą rozwijania systemu wsparcia inicjatywy „Mądre Wioski, Przedmieścia w Mieście”. Projekt, oznaczony drukiem nr 1530, został wniesiony przez Klub Radnych „Nowa Lewica”, a podczas sesji referowała go prof. Joanna Hańderek. Projekt wcześniej otrzymał pozytywną opinię prawną. Oficjalne podsumowanie sesji potwierdza, że uchwała została przez Radę Miasta przyjęta.
Choć nazwa inicjatywy może na pierwszy rzut oka sugerować, że dotyczy ona przede wszystkim wsi i gmin otaczających Kraków, jej znaczenie dla mieszkanek i mieszkańców miasta jest znacznie szersze. Kraków nie kończy się przecież w codziennym życiu na swojej administracyjnej granicy. Każdego dnia pomiędzy miastem i sąsiednimi gminami przemieszczają się ludzie, żywność, towary i usługi, a rozwój całego obszaru metropolitalnego coraz mocniej łączy miasto, przedmieścia i miejscowości położone wokół niego.
W uzasadnieniu projektu radni zwrócili uwagę, że obszary wiejskie w bezpośrednim otoczeniu Krakowa nadal posiadają potencjał produkcji rolnej, mimo postępującej suburbanizacji. Jednocześnie inicjatywa „Mądre Wioski, Przedmieścia w Mieście” ma obejmować rozwijanie lokalnych społeczności, krótkich łańcuchów dostaw oraz bezpieczeństwa żywnościowego. Wśród możliwych działań wskazano promocję lokalnej i sezonowej żywności, wspieranie krótkich łańcuchów dostaw i wykorzystanie istniejącej infrastruktury targowej.
To już bardzo konkretna perspektywa dla mieszkańców Krakowa. Chodzi między innymi o to, czy żywność produkowana kilka lub kilkanaście kilometrów od miasta może łatwiej trafiać bezpośrednio do jego mieszkanek i mieszkańców, czy lokalni rolnicy i producenci mogą mieć lepszy dostęp do miejskiego rynku oraz czy istniejące targowiska mogą służyć nie tylko handlowi, ale również budowaniu trwałych relacji między miastem a jego najbliższym otoczeniem.
W uzasadnieniu uchwały jako przykład lokalnej inicjatywy wskazano Wielkowiejski Targ w Gminie Wielka Wieś, służący między innymi promocji lokalnych producentów i bezpośredniej sprzedaży produktów mieszkańcom gminy oraz osobom przyjezdnym. To doświadczenie pokazuje, że relacja wieś–miasto nie musi pozostawać wyłącznie tematem strategii i dokumentów. Może odbywać się przy targowym stole, pomiędzy osobą produkującą żywność a osobą, która chce ją kupić, bez rozbudowanego łańcucha pośredników.
Uchwała jest kolejnym etapem współpracy rozpoczętej wcześniej. 25 marca 2026 roku w Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim w Krakowie podpisano Wielostronne Porozumienie o współpracy partnerskiej w ramach inicjatywy „Mądre Wioski, Przedmieścia w Mieście”. W gronie sygnatariuszy znalazła się również Istota.info. Porozumienie podpisali także przedstawiciele Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, Gminy Miejskiej Kraków, Gminy Wielka Wieś, Stowarzyszenia Metropolia Krakowska, Stowarzyszenia Korona Północnego Krakowa, Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, Małopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego oraz Stowarzyszenia Kuźnica.
Podpisanie porozumienia rozpoczęło formalną współpracę instytucji i środowisk, które wcześniej działały w różnych obszarach. 9 kwietnia odbyło się pierwsze posiedzenie Zespołu „Mądre Wioski. Przedmieścia w Mieście”, skupiającego przedstawicielki i przedstawicieli stron porozumienia. Przewodniczącą Zespołu została prof. Joanna Hańderek.
Przyjęcie uchwały przez Radę Miasta Krakowa oznacza kolejny etap: inicjatywa, która dotąd rozwijała się dzięki współpracy samorządów, administracji, organizacji i środowisk społecznych, została wpisana w kierunek działań oczekiwanych od władz Krakowa. Sama uchwała kierunkowa nie tworzy jeszcze szczegółowego programu ani nie przesądza, jakie konkretne rozwiązania zostaną wdrożone. Otwiera jednak przestrzeń do ich przygotowania i rozwijania. Oficjalne materiały Rady Miasta wskazują wprost na promocję lokalnej i sezonowej żywności, krótkie łańcuchy dostaw, miejską infrastrukturę targową oraz wzmacnianie funkcjonalnych powiązań Krakowa z jego otoczeniem.
A właśnie tutaj zaczyna się znaczenie tej uchwały dla mieszkanek i mieszkańców Krakowa. Bezpieczeństwo żywnościowe nie sprowadza się jedynie do tego, czy w sklepie jest pełna półka. To także pytanie o to, jak długa jest droga produktu do naszego stołu, ilu pośredników znajduje się pomiędzy producentem i konsumentem, jak trwały jest lokalny system dostaw i czy miasto potrafi współpracować z rolniczym otoczeniem, od którego w części jest zależne.
Podobnie jest z przedmieściami. Nie są one już wyłącznie przestrzenią „pomiędzy” miastem i wsią. To miejsce życia tysięcy osób związanych z Krakowem pracą, edukacją, usługami i kulturą. Problemy transportowe, środowiskowe, społeczne czy żywnościowe nie zatrzymują się przy tablicy z nazwą gminy. Dlatego współpraca Krakowa z jego otoczeniem może być traktowana nie jako dodatkowy projekt, lecz jako odpowiedź na rzeczywiste funkcjonowanie współczesnej metropolii.
W tym sensie „Mądre Wioski, Przedmieścia w Mieście” nie są projektem wyłącznie dla mieszkańców wsi. Dotyczą również Krakowa i pytań o to, skąd bierze się żywność w mieście, jak blisko może być produkowana, jak wspierać lokalnych producentów, jak wykorzystywać targowiska, jak budować odporność lokalnych społeczności i jak zszywać obszary, które administracyjne granice dzielą, ale codzienne życie nieustannie łączy.
Uchwała Rady Miasta nie daje jeszcze odpowiedzi na wszystkie te pytania. Daje natomiast podstawę, aby Kraków zaczął szukać ich wspólnie ze swoim najbliższym otoczeniem.
jb
Uchwała ważna dla mieszkańców, nie tylko Krakowa
