W opracowaniu dokumentu uczestniczyła prof. Barbara Niedźwiedzka, reprezentująca Christians for Animals.
Czy można zapewnić rolnikom godne życie, nie niszcząc przy tym ziemi, od której zależy ich przyszłość? To jedno z najważniejszych pytań postawionych w dokumencie „Chrześcijańska wizja nowej Wspólnej Polityki Rolnej”, opublikowanym w październiku 2026 roku przez europejską sieć Our Daily Bread. W pracach nad stanowiskiem uczestniczyła również prof. Barbara Niedźwiedzka, reprezentująca organizację Christians for Animals.
Choć tytuł odwołuje się do chrześcijaństwa, przedstawione postulaty wykraczają poza religijny światopogląd. Ich podstawą jest odpowiedzialność za ziemię, zwierzęta i ludzi, a także przekonanie, że produkcja żywności nie może być podporządkowana wyłącznie ekonomicznej wydajności.
Autorzy proponują, aby przyszła Wspólna Polityka Rolna na lata 2028–2034 sprawiedliwiej dzieliła środki publiczne, wspierała mniejsze gospodarstwa, ułatwiała młodym ludziom podejmowanie działalności rolniczej i zapewniała rzeczywistą ochronę środowiska. Postulują przeznaczenie co najmniej 35% budżetu WPR na działania związane z klimatem, przyrodą i dobrostanem zwierząt.
Szczególnie istotna jest krytyka obecnego systemu finansowania rolnictwa. Przywołane w opracowaniu badania wskazują, że ponad 80% analizowanego wsparcia WPR służy bezpośrednio lub pośrednio produkcji zwierzęcej, również poprzez finansowanie upraw paszowych. Autorzy proponują większe wsparcie produkcji warzyw, owoców i roślin strączkowych, przeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi.
Ważnym postulatem jest także wynagradzanie rolników za ochronę przyrody. Dbałość o żyzność gleby, zachowanie bioróżnorodności, ograniczanie zanieczyszczeń czy poprawa warunków życia zwierząt powinny być traktowane jako konkretna praca na rzecz wspólnego dobra, za którą należy się uczciwe wynagrodzenie. Rolnik nie powinien ponosić samotnie kosztów ochrony środowiska, z którego korzysta całe społeczeństwo.
Z tym wiąże się również kwestia sprawiedliwego handlu. Autorzy zwracają uwagę, że dopłaty nie zastąpią uczciwych cen i relacji gospodarczych. Potrzebne są sprawiedliwe umowy, przeciwdziałanie nieuczciwym praktykom handlowym i wzmocnienie pozycji rolników wobec silniejszych uczestników rynku. Pozostaje jednak pewien niedosyt. Niewiele miejsca poświęcono krótkim łańcuchom dostaw, handlowi sąsiedzkiemu, lokalnym targowiskom czy bezpośrednim relacjom producentów z konsumentami. A przecież właśnie te rozwiązania mogą pomóc drobnym gospodarstwom uniezależniać się od pośredników i uzyskiwać godziwe dochody.
Osobnego docenienia wymaga podjęcie kwestii odpowiedzialności człowieka za inne istoty żywe. Jako chrześcijanin od dawna nie potrafię zrozumieć, dlaczego w tak wielu środowiskach chrześcijańskich, pomimo głębokiej refleksji nad godnością i moralnością, przyroda i zwierzęta wciąż zajmują tak niewiele miejsca. Tymczasem troska o stworzenie powinna być czymś naturalnym, wynikającym z samej istoty chrześcijańskiego nauczania. Dokument Our Daily Bread przypomina o tej odpowiedzialności, odwołując się między innymi do encykliki Laudato si’ papieża Franciszka.
Autorzy opowiadają się za odchodzeniem od przemysłowego chowu zwierząt i poprawą ich dobrostanu, choć nie kwestionują samego wykorzystywania zwierząt w produkcji żywności. Z perspektywy etyki praw zwierząt pozostawia to przestrzeń do dalszej dyskusji. Ważne jednak, że los zwierząt został włączony do rozważań o sprawiedliwości, a nie potraktowany jako zagadnienie drugorzędne.
„Chrześcijańska wizja nowej Wspólnej Polityki Rolnej” jest przemyślanym i popartym źródłami głosem w europejskiej debacie o przyszłości rolnictwa. Łączy troskę o sytuację ekonomiczną rolników z odpowiedzialnością za środowisko, zdrowie społeczeństwa i życie zwierząt. Przypomina również, że publiczne pieniądze powinny służyć dobru wspólnemu.
Warto tę pracę przeczytać, również dlatego, że wychodzi ze środowiska chrześcijańskiego, które podejmuje trudne pytania o granice ludzkiego prawa do korzystania z przyrody. Być może właśnie od uznania, że ziemia i pozostałe istoty żywe nie istnieją wyłącznie dla naszych potrzeb, powinna zaczynać się poważna rozmowa o przyszłości rolnictwa.
Janusz Bończak
Źródło: Chrześcijańska wizja nowej Wspólnej Polityki Rolnej (WPR). WPR dotrzymująca przymierza z rolnikami, ziemią i społeczeństwami Europy, Our Daily Bread Network, październik 2026, 16 s.
Tytuł: Chrześcijańska wizja nowej Wspólnej Polityki Rolnej (WPR). WPR dotrzymująca przymierza z rolnikami, ziemią i społeczeństwami Europy. Wydawca: Our Daily Bread Network, europejska sieć organizacji chrześcijańskich. Opracowanie: Grupa Robocza WPR sieci Our Daily Bread, w której skład wchodzą:
Emmanuelle Huet (JESC); Niall Leahy SJ (JCFJ); Federica Ammaturo (The Economy of Francesco); Barbara Niedźwiedzka (Christians for Animals); Lenka Mačugová (COMECE). Data publikacji: październik 2026 r. Objętość: 16 stron. Strona wydawcy: ourdailybreadnetwork.eu
Pobierz dokument: Our Daily Bread Network.Chrześcijańska wizja WPR
